Er is sprake van een spraaktaalontwikkelingsstoornis (STOS) wanneer een kind geen normale spraak- en/of taal- ontwikkeling doormaakt. De STOSproblematiek is reeds van het begin van de taalontwikkeling aanwezig en betreft een beperkt aangeboren taalvermogen. Dit hardnekkige probleem op het gebied van spraak en taal kan niet verklaard worden door andere oorzaken zoals gehoorproblemen, tweetaligheid, neurologische afwijkingen, fysieke en emotionele problemen, …. Eén of meerdere aspecten van de taalontwikkeling ontwikkelt niet enkel vertraagd, maar ook afwijkend. Er is vaak sprake van een discrepantie met andere aspecten zoals intelligentie en motoriek.

Een van de meest basale problemen die zich bij een STOS problematiek kunnen voordoen, betreft een beperkt vermogen om wederkerig te communiceren, op dat vlak missen een aantal basisvaardigheden (bv. beurtneming, rekening met de voorkennis van de luisteraar houden, informatie begrijpelijk kunnen overbrengen,…). Dit kan ernstige gevolgen hebben voor de opvoedingssituatie, het aangaan van een gesprek, het in relatie treden met anderen, …. Naast het beperkte vermogen om wederkerig te communiceren merken we ook een vertraagde informatieverwerking, moeizamer talig redeneren, een gebrek aan innerlijke taal, enz. Dit kan ernstige gevolgen hebben op het gebied van opvoeding, het aangaan en onderhouden van vriendschappen, …

Een STOS is weinig gekend en wordt dus vaak niet ten volle onderkend. Spreken en taal zijn verweven in ons dagelijks leven waardoor de impact van ernstige belemmeringen op vlak van taal en communicatie niet te onderschatten is. We ervaren communicatieonmacht als een cruciale gegevenheid die tot afstemmingsproblemen met de nabije en ruimere omgeving kan leiden.

Daarom benaderen we STOS vanuit een communicatievisie waarbinnen een positief en communicatie bevorderend klimaat een centrale plaats inneemt. Een klimaat waarbinnen communicatie en taal in een positieve, verrijkende sfeer ervaren kunnen worden. Het uitbreiden en verwerven van taal wordt ondersteund via specifieke gespreksmethodieken. Verder neemt ook het werken aan aanvaarding en omgaan met de STOS-problematiek een belangrijke plaats in. Hierbij richten we ons niet enkel op de kinderen en jongeren zelf, maar ook op de ouders en de hele opvoedingssituatie. Kinderen en jongeren met een STOS vragen daarnaast ook individuele spraak- taalstimulering.

Communicatieve ontwikkeling op maat van elk individu stimuleren staat voorop. De verschillende communicatieve aspecten krijgen hierbij onze aandacht. Oraal verbale communicatie wordt uitgedaagd zo ver als mogelijk, maar ook wordt ingegaan op de niet verbale communicatie (bv. lichaamstaal, pictogrammen, gebaren, …) van kinderen en jongeren.

Vanuit een holistisch en contextueel denken geven we aandacht aan sociaal en emotioneel welzijn, taal en communicatie, schools leren en persoonlijke en maatschappelijke zelfredzaamheid. Deze aspecten komen steeds terug. Hierbij kunnen verschillende zorgvormen betrokken zijn (vroeg- en thuisbegeleiding, GON, BO, MFC), die op maat van het kind worden ingezet.

Ook de samenleving sensibiliseren vinden we belangrijk. KOCA levert dan ook inspanningen om STOS binnen een ruimer veld kenbaar te maken (gewoon onderwijs, CLB, VAPH, …). Omwille van de taalgevoelige periode en de grote impact op onder meer sociaal emotioneel welbevinden is adequate en vroegtijdige ondersteuning voor een kind en zijn omgeving noodzakelijk.